Chwefror – Mawrth 2026

O grïwyr tref mewn gwisgoedd aur i straeon heddwch a rhyfeddodau Afon Rheidol, mae Prifysgol Aberystwyth yn trefnu ystod o weithgareddau ym misoedd Chwefror a Mawrth 2026 i ddathlu cydnabyddiaeth Aberystwyth Ceredigion fel Dinas Llên gyntaf Cymru. Mae’r rhaglen fywiog yn cynnwys nifer o ddigwyddiadau creadigol sydd ar agor yn rhad ac am ddim i aelodau’r cyhoedd. Mae manylion prosiectau gwahanol y Brifysgol i’w cael isod ynghyd â gwybodaeth am sut i fod yn rhan o’r dathliadau.

Nid y Brifysgol yn unig sy’n dathlu dynodiad Dinas Llên. Mae gweithgareddau dathlu yn cael eu cynnal gan rai o aelodau eraill y bartneriaeth a ffurfiwyd yn 2021 i ddatblygu a chyflwyno’r cais am statws Dinas Llên i UNESCO. Mae’r bartneriaeth gyflawn yn cynnwys Cyngor Tref Aberystwyth, Prifysgol Aberystwyth, Cyngor Llyfrau Cymru, Cyngor Sir Ceredigion, Llyfrgell Genedlaethol Cymru a Phrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant (gan gynnwys Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd, Cyfnewidfa Lên Cymru a Llenyddiaeth ar Draws Ffiniau). Am fanylion pellach, ewch i wefan Dinas Llên Aberystwyth Ceredigion.

Dyddiadau: 4 a 6 Mawrth

Lleoliad: Adeilad Parry-Williams, Campws Penglais 

Bydd y prosiect preswyl yma yn dwyn ynghyd pum artist o’r colectif SGÔR i Gampws Penglais o ddydd Llun 2 Mawrth i ddydd Gwener 6 Mawrth.

Ar y dydd Mercher am 16:00, cynhelir sesiwn agored yn y Sinema, Adeilad Parry-Williams gyda’r grŵp i drafod eu gwaith, ac ar y bore Gwener am 10:00 bydd perfformiad cyhoeddus o ffrwyth llafur yr wythnos yn cael ei ddangos yn Stwidio’r Ffowndri, i’w ddillyn gan drafodaeth gyda’r gynulleidfa.

Mae mynediad i’r ddau ddigwyddiad yn rhad ac am ddim ond mae angen cofrestru a chadw lle ymlaen llaw trwy Eventbrite.

Amser: 10:30 – 12:30

Dyddiad: Sadwrn 7 Mawrth

Man Cychwyn: Gorsaf Reilffordd Aberystwyth*

Ymunwch â’r artist Nuala Dunn a’r awdures Eluned Gramich ar daith gerdded greadigol o amgylch Aberystwyth. Gyda’n gilydd, byddwn yn archwilio sut rydym yn gweld, clywed a phrofi amgylchedd unigryw’r dref — o’r orsaf i’r castell, y promenâd ac ymhellach. Bydd y gweithdy anffurfiol hwn yn cynnwys taith gerdded gylchol fer, ymarferion arsylwi, ysgrifennu nodiadau, a chreu marciau gyda siapiau a llinellau. Nid oes angen unrhyw brofiad — croeso cynnes i bawb. Prosiect ar y cyd yw hwn rhwng Ysgol Gelf Prifysgol Aberystwyth a rhwydwaith Spineless Wonders.

*Mewn tywydd garw iawn (e.e. glaw trwm), byddwn yn archwilio tirweddau o’r gof a’r dychymyg yn y Llyfrgell Genedlaethol.

Dyddiad: Sul 8 Mawrth

Lleoliad: Canol tref Aberystwyth

Ar Ddiwrnod Rhyngwladol y Menywod ar 8 Mawrth, caiff darn newydd o waith comisiwn gan Courtney Olwen, awdur ifanc a myfyrwraig ym Mhrifysgol Aberystwyth, ei gyhoeddi ar lafar ar hyd y dre, gan gynnwys Sgwâr Glyndŵr, y castell a’r bandstand. Bydd y darn yn ymateb i enwebiadau a dderbyniwyd gan brosiect Er Mwyn Dyn, sydd wedi bod yn gwahodd aelodau’r cyhoedd i ysgrifennu llythyr caru at fenyw maen nhw eisiau ei dathlu. Caiff geiriau Olwen eu bloeddio gan Grïwyr Aber, criw unigryw o grïwyr tref benywaidd mewn gwisgoedd sequins aur a hetiau tri chornel traddodiadol.

Rhwng Dydd Santen Dwynwen ar 25 Ionawr a Dydd San Ffolant ar 14 Chwefror, derbyniwyd dros 160 o enwebiadau fel rhan o’r prosiect sy’n cael ei arwain gan Dr Louise Ritchie o Adran Astudiaethau Theatr, Ffilm a Theledu y Brifysgol.

Amser: 19:30

Dyddiad: Nos Fawrth 10 Mawrth

Lleoliad: Canolfan Arad Goch, Stryd y Baddon 

Bydd Gareth Bonello/The Gentle Good yn sgwrsio gyda’r Athro Mererid Hopwood am ei albwm Elan, ac yn perfformio’r caneuon a ysbrydolwyd gan dirwedd a hanes Cwm Elan. Bydd y bardd o Iwerddon Dairena Ní Chinnéide hefyd yn perfformio ei cherddi, a chawn glywed cyfieithiadau Cymraeg Mererid o’i gwaith. Darperir cyfieithu ar y pryd.

Mae mynediad am ddim ond mae nifer y llefydd yn gyfyngedig felly e-bostiwch Arad Goch i gadw lle: post@aradgoch.org

Amser: 12:30 – 20:30

Dyddiad: Sul 15 March

Lleoliad: Aberystwyth 

Ymunwch â sgwennwyr, artistiaid a daearyddwyr ar deithiau cerdded a gweithdai creadigol er mwyn archwilio tirweddau newidiol afonydd ac arfordir Aberystwyth a dechrau taith sgwennu newydd. Arweinir y gweithgaredd gan Nuala Dunn, Hywel Griffiths, Dewi Roberts, Brian Swaddling a Stephen Tooth.

Gan gychwyn am 12:30 ar ddydd Sul 15 Mawrth ger ‘The Hut’ ar draeth y de, bydd y grŵp yn ceredded ar hyd y prom a’r arfordir cyn dychwelyd i Ganolfan Arad Goch am 17:30 ar gyfer lluniaeth ac yna gweithdy ysgrifennu creadigol.

Mae mynediad am ddim ond rhaid cadw lle ymlaen llaw drwy e-bostio hmg@aber.ac.uk cyn 11 Mawrth, gan nodi unrhyw anghenion diet.

Amser: O fachlud haul tan yn hwyr

Dyddiad: 20 – 22 Mawrth

Lleoliad: Castell Aberystwyth 

Am dair noson, bydd gwaith gan chwe artist lleol ar thema heddwch cadarnhaol yn cael ei daflunio ar dŵr Castell Aberystwyth. Mae’r tafluniadau yn dwyn ynghyd chwedlau, llên gwerin yr arfordir, iaith a golygfeydd bob dydd, gan greu collage symudol o ddelweddau sy’n fyfyrdod ar heddwch, lle a’r cymunedau sy’n llunio’r arfordir hwn. Mae gwahaoddiad i bawb i grwydro draw ac, ar gychwyn tymor y Gwanwyn, ymuno â ni i edrych ymlaen at y flwyddyn i ddod.

Digwyddiad ar y cyd yw hwn rhwng Canolfan Ddeialog Prifysgol Aberystwyth a Big Wave/ Ton Fawr, fel rhan o’u tymor Heddwch a Chariad.

Amser: 10:30 – 12:30

Dyddiad: Sadwrn 21 Mawrth

Man Cychwyn: Rheilffordd y Graig

Gall y dirwedd siarad â ni… os ydyn ni’n fodlon gwrando. Bydd y gweithdy tywys hwn yn dechrau gyda thaith gerdded hamddenol lle gaiff y sawl sy’n cymryd rhan eu hannog i arsylwi ar ac amsugno’r amgylchedd o’u cwmpas. Gyda’n gilydd byddwn yn clywed y drudwy yn clicio ac yn chwibanu, yn arogli ewyn y môr neu’n sylwi ar arlliw adfeilion y castell. Byddwn yn rhyngweithio â’r dirwedd trwy iaith a chelf, gan feddwl am yr hyn y gall ein hamgylchedd ei ddweud wrthym a sut y gallwn ymateb. Caiff y sawl sy’n cymryd rhan gyfle i ysgrifennu a darlunio’r dirwedd a throi’r cyffredin yn rhywbeth rhyfeddol, a byddan nhw’n gadael gyda llyfryn bach yn llawn eu gwaith creadigol nhw. Arweinir y gweithdy gan yr awdur Mari Ellis Dunning a’r artist Emily Wilkinson fel rhan o brosiect ar y cyd rhwng Ysgol Gelf Prifysgol Aberystwyth a rhwydwaith Spineless Wonders.

Amser: 14:00 – 15:00

Dyddiad: Mercher 25 Mawrth

Lleoliad: Ysgol Gelf Aberystwyth

Gan fynd i’r afael â thema Darllen y Dirwedd, bydd y digwyddiad Zoom ar-lein hwn yn dwyn ynghyd gasgliadau arbennig o Lyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth; Coleg Prifysgol Llundain (UCL); Llyfrgell Senate House, Prifysgol Llundain (SHL); a Sefydliad Ymchwil a Llyfrgell John Rylands, Prifysgol Manceinion. Gyda chyflwyniadau gan Timothy Cutts a Miidong P. Daloeng o’r Llyfrgell Genedlaethol; Liz Lawes, UCL; Tansy Barton a Leila Kassir, SHL, a Tabitha Tuckett, Prifysgol Manceinion, byddwn yn rhannu cyhoeddiadau gweisg bach ac effemera eraill sy’n ymwneud â Darllen y Dirwedd, sy’n un o brif themâu Dinas Llên Aberystwyth Ceredigion, rhan o rwydwaith UNESCO o ddinasoedd creadigol. Dan ofal Ysgol Gelf y Slade.

Dyma ran gyntaf Symposiwm wyneb-yn-wyneb a gynhelir yn Ysgol Gelf Aberystwyth rhwng 2yp a 6yh – manylion isod.  

Amser: 16:00 – 18:00

Dyddiad: Sadwrn 28 March

Lleoliad: Ysgol Gelf Aberystwyth, Buarth Mawr, SY23 1NG

Digwyddiad i ddathlu’r gwaith creadigol a wnaed gan fynychwyr gweithdai, Symposiwm y myfyrywyr doethur a chyfranwyr eraill fel rhan o’r prosiect cydweithredol yma rhwng Ysgol Gelf Prifysgol Aberystwyth a rhwydwaith Spineless Wonders. Bydd arddangosfa pop-yp o’r gwaith rhwng 4yp a 6yh, gyda darlleniadau gan y sawl sydd wedi cyfrannu at neu fynychu digwyddiadau Darllen y Dirwedd: Spineless Wonders rhwng 5yp a 6yh. Mae croeso i bawb ac nid oes angen cadw lle ymlaen llaw.

Map yn dangos lleoliad yr Ysgol Gelf

Amser: 18:30

Dyddiad: Sadwrn 28 March

Lleoliad: Llyfrgell y Dref, Sgwâr y Frenhines,  Aberystwyth

Mae’r digwyddiad hwn yn dwyn ynghyd awduron, artistiaid ac academyddion y mae eu gwaith yn ymgysylltu â phrofiadau hanesyddol a chyfoes menywod… disgwyliwch chwerthin, crïo ac ychydig o hud a lledrith! Ymhlith y siaradwyr bydd cyflwynydd The Aberystwyth Book Club, Hannah Loy; yr awdur Mari Ellis Dunning; Dr Jenny Mathers, cyd-olygydd llyfr Yr Apêl/The Appeal: Stori Ryfeddol Deiseb Heddwch Menywod Cymru, 1923-24 (Y Lolfa, 2023); Naomi Heath, cynhyrchydd celf cymunedol; Athika Ahmed, llysgennad iechyd menywod ifanc; Katja Birkitt, sy’n trefnu dosbarthiadau Jiu Jitsu i fenywod, a Dr Louise Ritchie o Adran Astudiaethau Theatr, Ffilm a Theledu y Brifysgol, sy’n arwain prosiect Er Mwyn Dyn. Mae mynediad am ddim ac mae croeso i bawb ond mae angen cadw lle ymlaen llaw ar Eventbrite.

Dyddiad: Diwedd Mawrth

Lleoliad: Aberystwyth

Cydweithrediad rhwng Big Wave / Ton Fawr a Chanolfan Ddeialog Prifysgol Aberystwyth yw’r prosiect hwn sy’n dod â gwaith celf cyhoeddus i strydoedd y dre. Fel rhan o dymor Heddwch a Chariad ehangach, bydd ‘Aros am Heddwch’ yn gosod gwaith celf ar thema Heddwch Cadarnhaol mewn tair arhosfan bws yn Aberystwyth – dwy ym Mhenparcau ac un ar riw Penglais ger Ysbyty Bronglais. Y nod yw cynnig eiliad o fyfyrdod i bobl yn ystod eu teithiau bob dydd. Bydd y gwaith yn ymddangos ar yr arosfannau bws yn ystod wythnos olaf mis Mawrth. 

Dyddiad: Mis Chwefror a Mis Mawrth 2026

Lleoliad: Canolfan y Celfyddydau Aberystwyth 

Mae Esyllt Lewis yn gweithio fel awdur preswyl yng Nghanolfan y Celfyddydau Aberystwyth o ganol Chwefror tan ddiwedd mis Mawrth. Gan weithio gyda grwpiau ysgrifennu gwahanol a dosbarthiadau perfformio sy’n cwrdd yn y Ganolfan yn rheolaidd, bydd Esyllt yn arwain prosiect peilot ysbrydoledig sy’n ymgorffori llenyddiaeth ar draws rhaglenni dysgu creadigol a lles. Bydd hefyd yn gweithio’n agos gydag artistiaid, cyfranogwyr a chynulleidfaoedd o bob oedran i weld sut y gall y broses o ysgrifennu ymateb i gelf weledol ac arddangosfeydd; cefnogi lles a myfyrdod, ymgysylltu â phobl o bob oed a chefndir a bodoli fel ymarfer annibynnol yn ogystal â chael ei integreiddio i ffurfiau celf eraill.

Mae gweithdai Esyllt yn rhad ac am ddim ond argymhellir cadw lle ymlaen llaw. Am fanylion pellach, ewch i wefan Canolfan y Celfyddydau neu ffoniwch y Swyddfa Docynnau ar 01970 623232.

Dyddiad: Chwefror a Mawrth 2026

Lleoliad: Aberystwyth 

Gweithdy a sesiynau dilynol dan ofal yr Athro Mererid Hopwood o Adran y Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd Prifysgol Aberystwyth i roi cychwyn ar brosiect Heolydd Heddwch. Y nod yw datblygu taith dywys lenyddol yn mapio’r cysylltiadau rhwng llenyddiaeth a heddwch cadarnhaol yn ardal Aberystwyth a sir Ceredigion.

Mae’r prosiect yn dwyn ynghyd awduron, beirdd, ymchwilwyr, haneswyr ac arbenigwyr ar fapio creadigol, a bydd yn rhoi sylw i unigolion megis Gwenallt, T.E.Nicholas, T.H.Parry-Williams, Waldo Williams, Henry Richard ac eraill.

Ariennir y digwyddiadau uchod yn rhannol gan Lywodraeth Cymru.